جستجو کردن
بستن این جعبه جستجو.

بارنامه | آشنایی با انواع بارنامه در صنعت حمل و نقل

بارنامه (B/L یا BoL Bills Of Lading)، یکی از مهم‌ترین اسناد تجاری در حوزه حمل ‌و نقل بین‌المللی است که جزئیات ارسال و تحویل کالا را ثبت می‌کند. این سند به‌صورت رسمی و حقوقی، مالکیت کالا و شرایط تحویل آن را مشخص می‌کند و نقش مهمی در حفظ حقوق و تعهدات طرفین در قراردادهای تجاری دارد. B/L بر اساس نوع حمل‌ونقل، انواع مختلفی دارند که هر کدام ویژگی‌ها و استفاده‌های خاص خود را دارند. به‌عنوان مثال، بار نامه‌های دریایی، هوایی، جاده‌ای و راه‌آهنی به ترتیب برای حمل‌ و نقل دریایی، حمل و نقل هوایی، حمل و نقل زمینی و حمل و نقل ریلی استفاده می‌شوند. هر کدام از این انواع بارنامه، الزامات و مشخصات خاص خود را دارند.

بارنامه چیست؟

B/L یک سند حقوقی است که بین صاحب بار و شرکت حمل‌ونقل‌کننده امضا می‌شود. این سند حاوی جزئیات مربوط به بار و جابه‌جایی آن است و باعث می‌شود تا طرفین قرارداد بدانند که باید چه مواردی را انجام دهند. بار نامه به‌عنوان یک سند قانونی، حقوق و وظایف طرفین را تعیین می‌کند.
این سند به صاحب بار امکان می‌دهد که در صورت بروز مشکلات در جابه‌جایی بار، از حقوق خود استفاده کند و در صورت لزوم از مراجع قضایی بهره ببرد. بنابراین، اهمیت بار نامه به‌عنوان یک سند حقوقی بسیار بالا است و صحیح بودن محتوای آن برای طرفین بسیار حیاتی خواهد بود.
از این رو، باید در امضای B/L دقت کاملی داشته باشیم و اطمینان حاصل کنیم که تمامی شرایط و جزئیات مربوط به جابه‌جایی بار به‌درستی در آن ثبت شده باشد. این سند به صاحب بار اطمینان می‌دهد که حمل‌ونقل بار به‌صورت مطابق با توافقات قرارداد انجام خواهد شد. در صورت بروز هرگونه مشکلات و خسارات، حقوق و وظایف طرفین مشخص و قابل اجرا خواهند بود.
در هر بار نامه‌ای، مشخصات کامل گیرنده، فرستنده و شرح دقیق بار باید نوشته شود. این مشخصات شامل موارد زیر هستند:
• مشخصات دقیق ارسال‌کننده و گیرنده بار شامل نام و نام خانوادگی، کد ملی، آدرس و …
• آدرس دقیق مکان تحویل بار
• زمان و تاریخ دقیق حضور ارسال‌کننده در مکان بارگیری برای بارگیری محموله
• زمان و تاریخ دقیق حضور گیرنده در مکان بارگیری برای تحویل محموله
• شرح دقیق جزئیات هزینه حمل‌ و نقل (کدام هزینه‌ها برای گیرنده خواهد بود و کدام هزینه‌ها به پای ارسال‌کننده هستند)
• مشخصات کالا از نظر تعداد، وزن و ابعاد (طول، عرض و ارتفاع) به‌صورت دقیق

فهرست مطالب

انواع بارنامه کدام است؟

در ابتدا باید بدانیم که انواع بار نامه در حالت کلی به دو دسته بزرگ قابل معامله (Negotiable) و غیرقابل معامله (Non-Negotiable) تقسیم می‌شوند.
بار نامه‌های قابل معامله، قابلیت نقل و انتقال به اشخاص دیگر را دارند و شخصی که بار نامه را در دست دارد، درواقع مالک و صاحب بار شناخته می‌شود. بار نامه‌های غیرقابل معامله در وجه مالک حقیقی بار صادر می‌شوند، پشت‌نویسی‌شده هستند و قابلیت انتقال به غیر را ندارند.
بار نامه‌ها با توجه به کاربردها و شرایط مختلف حمل ‌و نقلی، انواع مختلفی دارند. در ادامه با برخی از انواع مهم B/L آشنا خواهیم شد:

بارنامه

۱. دریایی (Ocean Bill of Lading - B/L)

مزایای این روش بسیار گسترده است:

  • ظرفیت بالا: کشتی‌ها می‌توانند حجم زیادی از کالاها را در یک سفر حمل کنند که این امر برای حمل کالاهای فله بسیار مؤثر است.
  • مقرون‌به‌یکی از پرکاربردترین انواع بارنامه است که برای حمل‌ونقل کالاها از طریق دریا استفاده می‌شود. این سند، جزئیات حمل‌ونقل کالاها از جمله نام شرکت حمل‌ونقل، مبدا و مقصد، نام کشتی، بندر مورد معامله که قرار است بار در آن مکان تخلیه شود، توضیحات کالا، تعداد و نوع بسته‌بندی و … را ثبت می‌کند.
    بارنامه‌های دریایی به دسته‌های مختلف زیر تقسیم می‌شوند:
    • بارنامه (On Deck): بارنامه دریایی On Deck برای کالاهایی صادر می‌شود که بر روی سطح بالایی کشتی (عرشه) قرار دارند. در این حالت، بار به‌طور مستقیم بر روی سطح کشتی قرار دارد و ممکن است با جابه‌جا شدن و شرایط آب‌وهوایی، آسیب ببیند.
    • بارنامه (On Board): بارنامه‌های On Board، همانند بارنامه‌های On Deck هستند. با این تفاوت که بار در این حالت ممکن است در قسمت‌های مختلف، از جمله داخل سالن‌های بارگیری یا درون انبارهای کشتی قرار بگیرد. این نوع بارنامه‌ها به‌طور معمول در بارهایی استفاده می‌شوند که نسبت به تغییر شرایط جوی و جابه‌جایی‌های عرشه کشتی، حساس‌تر هستند و به سطح محافظت بالاتری نیاز دارند.
    یک بار نامه دریایی باید اطلاعات زیر را به‌صورت دقیق در خود جای دهد:
    • نام و آدرس فرستنده
    • نام و آدرس شرکت حمل‌ونقل
    • نام و ملیت کشتی
    • نام مکان بارگیری و تخلیه به‌صورت دقیق
    • نام و آدرس شخص تحویل گیرنده بار
    • جزئیات دقیق کالا و ماهیت آن از جمله تعداد بسته‌ها یا قطعات، مقدار و وزن به همراه علائم شناسایی
    • وضعیت ظاهری محموله
    • محل، تاریخ و امضای حامل، شرکت کشتیرانی، اپراتور کشتی یا کاپیتانصرفه: حمل و نقل دریایی برای مسیرهای طولانی و دور بسیار مقرون‌به‌صرفه‌تر است و هزینه‌های حمل و نقل کمتری دارد.
  • اتصال جهانی: مسیرهای دریایی کشورها و قاره‌ها را به هم متصل می‌کنند و تجارت و بازرگانی را در مقیاس جهانی تسهیل می‌کنند.
  • تطبیق‌پذیری: انواع مختلفی از کشتی‌ها برای پاسخگویی به نیازهای مختلف حمل و نقل کالاها در دسترس هستند.
  • کاهش تراکم ترافیک: کشتی‌ها در مسیرهای دریایی تردد می‌کنند و تحت تأثیر ازدحام ترافیک در جاده‌ها یا بزرگراه‌ها قرار نمی‌گیرند.
  • مزایای زیست محیطی: کشتی‌ها عموماً انتشار کربن کمتری نسبت به سایر روش‌های حمل و نقل دارند و از فناوری‌های سبز برای کاهش اثرات زیست‌محیطی استفاده می‌کنند.
  • ثبات و ایمنی: کشتی‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که در برابر شرایط آب و هوایی مختلف مقاوم باشند تا ایمنی کالاها تضمین شود.
  • برنامه‌ریزی بلندمدت: این روش به دلیل قابلیت اطمینان و پایداری برای برنامه‌ریزی بلندمدت استفاده می‌شود.
  • اتصال چندوجهی: ترانزیت دریایی را می‌توان با سایر روش‌های حمل و نقل ادغام کرد و از نقاط قوت هر حالت برای بهینه‌سازی فرآیند حمل و نقل استفاده نمود.
  • توسعه اقتصادی: این روش نقش حیاتی در تجارت بین‌المللی و توسعه اقتصادی دارد و فرصت‌های شغلی در شهرهای بندری را توسعه می‌دهد.
بارنامه

۲. هوایی (Airway Bill - AWB)

برای حمل‌ونقل کالاها از طریق هواپیما استفاده می‌شود. این بار نامه شامل اطلاعات مشابه B/L دریایی است؛ با این تفاوت که برای حمل‌ونقل هوایی طراحی شده است. قوانین B/L هوایی به این صورت است که ارسال‌کننده می‌تواند نام و آدرس تحویل‌گیرنده را تا قبل از نشستن هواپیما تغییر دهد. قبل از فرود آمدن هواپیما، فرستنده حتی می‌تواند بار را مرجوع کرده و درخواست بازپس‌گیری آن را ثبت کند.
یک بار نامه هوایی باید اطلاعات زیر را به‌صورت دقیق در خود جای دهد:
• اطلاعات فرستنده و گیرنده (نام، آدرس و …)
• کد ۳ رقمی شرکت هوایپمایی
• کد ۳ حرفی فرودگاه مبدأ و کد ۳ حرفی فرودگاه مقصد
• شماره و تاریخ پرواز
• نرخ حمل واحد وزن بار
• مبلغ کل
• توضیحات و شرح کالا شامل تعداد بسته‌های بار، وزن بار به همراه پالت و بسته‌بندی و وزن معادل حجم بار

۳. جاده‌ای (CMR)

برای حمل ‌و نقل کالاها از طریق جاده و اتومبیل‌ها و کامیون‌های حمل بار استفاده می‌شود. این بار نامه اطلاعاتی مانند نام شرکت حمل‌ونقل، مبدأ و مقصد، توضیحات کالا، وزن، ارزش و … را ثبت می‌کند.

۴. ریلی (Railway Bill - CIM)

برای حمل‌ونقل کالاها از طریق راه‌آهن استفاده می‌شود و اطلاعات مربوط به حمل‌ و نقل را ثبت می‌کند. علاوه‌بر اطلاعات مهم و ذکرشده در بار نامه‌های قبلی، اطلاعاتی نظیر شماره واگن و اطلاعات مورد نیاز گمرک نیز باید در B/L ریلی ذکر شود.

۵. چارتر: Charter Party Bill of Lading

وقتی کشتی یا وسایل نقلیه دیگری که برای حمل بار استفاده می‌شوند، توسط یک شخص یا شرکت به‌طور کامل اجاره شود، B/L چارتر صادر می‌شود. در واقع، بار نامه چارتر یک نوع سند دربست است.

۶. حمل سراسری: Trough Bill of Lading

در برخی شرایط، برای حمل یک محموله از مبدأ به مقصد، به استفاده از بیش از یک روش حمل‌ونقل نیاز داریم. در این شرایط، B/L حمل سراسری صادر می‌شود. معمولاً شرکتی که مسئول مرحله اول حمل محموله است، این نوع بار نامه را صادر کرده و مسئولیت ترتیب سایر روش‌های حمل‌ونقل تا مقصد را بر عهده دارد. این B/L قابل معامله است.

۷. حمل مرکب فیاتا: (بار نامه فدراسیون بین المللی اتحادیه‌های شرکت‌های فورواردر)

این نوع B/L مختص شرکت‌های حمل‌ونقل مرکب است. این سند می‌تواند به‌صورت بار نامه دریایی نیز صادر شود و مهر اتاق بازرگانی بین‌المللی و سازمان فیاتا در آن الزامی خواهد بود. B/L حمل مرکب فیاتا سندی است که برای حمل و تحویل کالا صادر می‌شود و قابلیت معامله و انتقال را دارد.

سوالات متداول
  • بارنامه هوایی: برای حمل کالا با هواپیما
  • بارنامه دریایی: برای حمل کالا با کشتی
  • بارنامه زمینی: خود به 2 دسته تقسیم می‌شود:
    • بارنامه راه‌آهن: برای حمل کالا با قطار
    • بارنامه جاده‌ای: برای حمل کالا با کامیون

مشخصات بار

  • شماره سریال: شماره‌ای منحصر به فرد که توسط سازمان حمل و نقل به هر بارنامه تعلق می‌گیرد.
  • تاریخ و زمان صدور: تاریخ و زمانی که بارنامه صادر شده است.
  • فرستنده: نام، کد ملی، کد پستی و آدرس محل بارگیری فرستنده.
  • گیرنده: نام، کد ملی، کد پستی و آدرس محل تخلیه گیرنده.
  • راننده: نام، کد ملی، شماره هوشمند، تاریخ اعتبار کارت سلامت و تاریخ اعتبار کارت هوشمند راننده.
  • ناوگان: نوع، برند، مدل، شماره پلاک، نوع بارگیر، تاریخ اعتبار بیمه و معاینه فنی ناوگان.
  • محموله: نام، وزن، نوع بسته بندی و نوع کالای لجستیک.
  • ارزش محموله: ارزش کالا برای بیمه کردن.

موارد مالی

  • هزینه حمل: شامل هزینه باربری، عوارض جاده ای، بیمه حمل کالا و بیمه تکمیلی راننده.
  • کرایه پایه: حداقل کرایه تعیین شده توسط سازمان حمل و نقل جاده ای. 
  • تعیین ضوابط بارنامه
  • صادر کردن بارنامه از مبدا به کشور مقصد
  • اخذ پروانه عبور
  • صادر کردن سند تحت پوشش بیمه

 

بارنامه

خدمات دادبان تجارت دریا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دسترسی سریع